1. Trình Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy hoạch phát triển, kế hoạch hoạt động khoa học và công nghệ dài hạn, hàng năm của Viện; tổ chức thực hiện sau khi được Bộ trưởng phê duyệt.
2. Nghiên cứu, xây dựng luận cứ khoa học để Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoạch định chiến lược, cơ chế, chính sách, quy hoạch, kế hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
3. Nghiên cứu, xây dựng và lưu trữ hồ sơ khoa học về di tích, hiện vật di tích và công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, hiện vật di tích; thiết lập ngân hàng dữ liệu khoa học về di tích, hiện vật di tích toàn quốc phục vụ công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích.
4. Nghiên cứu khoa học chuyên ngành bảo tồn di tích; đề xuất các tiêu chuẩn, quy phạm, định mức kinh tế - kỹ thuật, quy trình công nghệ và kỹ thuật bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, bảo quản, phục chế hiện vật. 2
5. Nghiên cứu, đánh giá di tích làm cơ sở khoa học cho công tác quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Thẩm tra các dự án, thiết kế bảo tồn di tích theo yêu cầu của các tổ chức, làm cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc thỏa thuận theo quy định của pháp luật.
6. Lập đề án, quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi các di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt và di tích khác. Tư vấn khảo sát, lập quy hoạch, lập dự án, báo cáo kinh tế - kỹ thuật, thiết kế, thẩm tra, giám sát thi công, quản lý dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và các công trình văn hóa khác theo quy định của pháp luật.
7. Ứng dụng chuyển giao kết quả nghiên cứu kỹ thuật, công nghệ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; chế tạo, phục hồi vật liệu di tích; thí nghiệm chuyên ngành xây dựng công trình di tích; kiểm định xây dựng công trình di tích; thi công bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và bảo quản, phục chế hiện vật di tích.
8. Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực về bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích theo quy định của pháp luật.
9. Thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích theo kế hoạch của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và quy định của pháp luật.
10. Thông tin, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, giới thiệu kết quả nghiên cứu khoa học chuyên ngành bảo tồn di tích.
11. Thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Nhà nước do các cơ quan nhà nước giao, đặt hàng trực tiếp hoặc thông qua tuyển chọn, đấu thầu, các dịch vụ khoa học và công nghệ với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Viện và quy định của pháp luật.
12. Xác định vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp và số lượng người làm việc trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; quản lý tổ chức bộ máy, nhân sự; thực hiện các chế độ, chính sách đối với viên chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý của Viện theo quy định của Nhà nước và phân cấp quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; tổ chức và phối hợp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho viên chức của Viện. 13. Quản lý, sử dụng tài chính, tài sản được giao và ngân sách được phân bổ theo quy định của pháp luật. 14. Thực hiện các nhiệm vụ khác được Bộ trưởng giao.