Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) gồm 19 tiêu chí đối với cấp xã, trong đó có tiêu chí có tỷ lệ xã đạt rất cao, riêng tiêu chí Môi trường chỉ có 61,1% số xã đạt chuẩn(1), đây là nhóm tiêu chí có số xã đạt chuẩn thấp. Đánh giá về hạn chế về môi trường nông thôn cho thấy: “Ô nhiễm môi trường ở một số địa bàn vẫn còn nghiêm trọng, trong đó có ô nhiễm nguồn nước ở các tuyến sông, kênh, mương”(2). Quan điểm của Đảng nêu rõ ‘‘xây dựng nông thôn mới theo hướng gắn với đô thị hóa,... lấy cư dân nông thôn làm chủ thể... Tập trung xử lý ô nhiễm môi trường nhất là rác thải, nước thải”(3). Để làm rõ vai trò của người dân, bài viết này trả lời câu hỏi: Người dân tham gia báo vệ môi trường NTM thông qua tiêu chí môi trường như thế nào và bị ảnh hưởng bởi các yếu tố gì?