Nghiên cứu này nhằm đánh giá nồng độ, phân bố không gian và mức độ ô nhiễm của nhôm (Al) và sắt (Fe) trong bụi đường tại thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Tổng cộng 60 mẫu bụi đường đã được thu thập vào năm 2024, bao gồm 56 mẫu đại diện cho các phường/xã (theo địa giới hành chính cũ) và 4 mẫu nền tại các khu vực ít chịu ảnh hưởng bởi hoạt động đô thị. Các mẫu được phân tích nồng độ Al và Fe bằng phương pháp ICP-OES, và kết quả được xử lý thống kê kết hợp với nội suy không gian bằng phương pháp IDW. Kết quả cho thấy nồng độ trung bình của Al và Fe dao động lần lượt từ 7.123 - 24.211 mg/kg và 6.408 - 17.385 mg/kg. Phân tích không gian chỉ ra rằng các khu vực ngoại ô, đặc biệt là các vùng giáp ranh đồi núi hoặc đất trống, có xu hướng tích lũy Al và Fe cao hơn so với trung tâm thành phố. Chỉ số tích lũy địa hóa (Igeo) được sử dụng để đánh giá mức độ ô nhiễm, cho thấy hầu hết các khu vực nằm trong ngưỡng “Không ô nhiễm” đến “Ô nhiễm mức độ vừa”, ngoại trừ một số điểm có Igeo >1 đối với Al. Sự phân bố không đồng đều của Al và Fe cho thấy vai trò chi phối của yếu tố địa chất tự nhiên, trong khi ảnh hưởng từ hoạt động giao thông và công nghiệp là không đáng kể. Các kết quả này gợi ý rằng việc giám sát bụi đường cần được thực hiện với độ phân giải không gian cao hơn, đặc biệt tại các khu vực ngoại thành. Đồng thời, cần thiết lập giá trị nền địa phương cho các nguyên tố địa sinh như Al và Fe để làm cơ sở đánh giá chính xác mức độ ô nhiễm của các kim loại nguy hại khác trong môi trường đô thị.

This study aimed to assess the concentrations, spatial distribution, and pollution levels of aluminum (Al) and iron (Fe) in road dust in Da Nang city, Viet Nam. A total of 60 road dust samples were collected in 2024, including 56 samples representing wards/communes (based on the former administrative boundaries) and 4 background samples f-rom areas with minimal urban activity. The samples were analyzed for Al and Fe concentrations using the ICP-OES method, and the results were statistically processed in combination with spatial interpolation using the Inverse Distance Weighting (IDW) method. The findings showed that the average concentrations of Al and Fe ranged f-rom 7.123-24.211 mg/kg and 6.408-17.385 mg/kg, respectively. Spatial analysis revealed that suburban areas, particularly those adjacent to hills or bare lands, tended to accumulate higher levels of Al and Fe compared to the city center. The geo-accumulation index (Igeo) was used to evaluate pollution levels, indicating that most areas fell within the “uncontaminated” to “moderately contaminated” categories, except for a few locations with Igeo > 1 for Al. The uneven distribution of Al and Fe suggests that natural geological factors predominantly influence their presence, while the impacts f-rom traffic and industrial activities appear to be minimal. These results suggest that road dust monitoring should be conducted at higher spatial resolution, especially in suburban areas. Furthermore, establishing local geochemical background values for lithogenic elements such as Al and Fe is essential to accurately assess the pollution levels of more hazardous metals in urban environments.