Bài viết khảo sát nhân vật mồ côi trong ca dao, tục ngữ người Việt, từ đó cho thấy cái nhìn nhân văn của dân gian. Sau khi tìm hiểu khái niệm - nguồn gốc của mồ côi, bài viết khảo sát nhân vật mồ côi từ điểm nhìn chủ thể và điểm nhìn khách thể. Kết quả cho thấy, người mồ côi trong ca dao tục ngữ được miêu tả là những cá nhân chịu nhiều thiệt thòi về tinh thần và vật chất, sống trong hoàn cảnh cô đơn, dễ bị tổn thương. Dân gian vừa thể hiện sự xót thương, kêu gọi cộng đồng dang tay bảo bọc, vừa phản ánh những định kiến xã hội về thân phận không có gốc gác, khó khăn trong hôn nhân và vị thế xã hội. Qua đó, tác phẩm không chỉ góp phần nhận diện một hình tượng nhân vật ít được nghiên cứu trong ca dao tục ngữ, mà còn khẳng định giá trị đạo đức, tinh thần tương thân tương ái của người Việt. Bài viết cũng mở ra hướng tiếp cận so sánh liên văn hóa và nghiên cứu sự chuyển biến hình tượng này trong văn học hiện đại.

This article investigates the status of orphans in Vietnamese proverbs and folk poetry, thereby revealing the deep humanistic values embedded in Vietnamese folk culture. The author approaches the topic f-rom three perspectives: the concept and origin of the term, the subjective viewpoint (experiences of orphans), and the objective viewpoint (community perception). The analysis shows that orphans are portrayed as individuals facing significant emotional and material deprivation, often isolated and vulnerable. Vietnamese folklore expresses deep sympathy for them, urging communal care and protection, while also reflecting social prejudices regarding rootlessness, difficulties in marriage, and lower social standing. The study not only sheds light on a relatively underexplored figure in the realm of proverbs and folk poetry but also affirms the ethical ideals and spirit of mutual compassion central to Vietnamese culture. It further opens up potential directions for cross-cultural comparisons and for tracing the transformation of the orphan motif in modern literature.