HỆ THỐNG THÔNG TIN QUỐC GIA VỀ KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO
Lọc theo danh mục
liên kết website
Lượt truy cập
Lượt truy cập :
31,899,975
- Công bố khoa học và công nghệ Việt Nam
87
Các khoa học môi trường
Nguyễn Viết Vũ, Lê Thị Kim Oanh1, Hồ Quốc Bằng
Ứng dụng phương pháp AHP-TOPSIS nhằm xác định trọng số tiêu chí đánh giá giải pháp ưu tiên trong kiểm soát chất lượng không khí tại các vùng kinh tế trọng điểm, Việt Nam
Application of the AHP–TOPSIS method for determining evaluation criteria weights in prioritizing air quality management solutions in Vietnam’s key economic regions
Tạp chí Môi trường - Chuyên đề Khoa học - Công nghệ
2025
I
76-84
2615-9597
Ô nhiễm không khí (ÔNKK) là thách thức môi trường nghiêm trọng tại các vùng kinh tế trọng điểm (KTTĐ), ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững. Hiện nay, quá trình lựa chọn các giải pháp kiểm soát chất lượng không khí (CLKK) chủ yếu dựa trên đánh giá hiện trạng ô nhiễm và phân tích hiệu quả – chi phí mà chưa xét đến yếu tố kinh tế, môi trường và xã hội trong quá trình xác định hành động ưu tiên. Mục tiêu nghiên cứu ứng dụng kết hợp phương pháp phân tích đa tiêu chí AHP-TOPSIS (Analytic Hierarchy Process - Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution) để xác định trọng số và xếp hạng các tiêu chíđánh giá, qua đó hỗ trợ lựa chọn giải pháp ưu tiên trong kiểm soát CLKK tại bốn vùng KTTĐ: Bắc bộ, Miền Trung, Phía Nam và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). AHP được áp dụng để xác định trọng số các tiêu chí trong khi TOPSIS hỗ trợ xếp hạng mức độ ưu tiên của từng tiêu chí. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tiêu chí “sứckhỏe cộng đồng” có mức độ ưu tiên cao nhất, tiếp theo là các tiêu chí “khả năng giảm phát thải khí thải, khí nhà kính” và “chi phí đầu tư”. Các tiêu chí “thị trường năng lượng sạch” và “cơ hội việc làm” có trọng số thấp nhất. Mức độ ưu tiên các tiêu chí có sự khác biệt giữa các vùng KTTĐ, phản ánh đặc thù kinh tế – xã hội (KTXH) và năng lực tài chính của từng khu vực. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc ra quyết định chính sách kiểm soát ONKK hiệu quả tại các vùng KTTĐ.
Air pollution is a serious environmental challenge in Vietnam’s key economic regions, posing significant threats to public health and sustainable development. At present, the se-lection of air quality management (AQM) solutions primarily relies on current pollution assessments and cost-effectiveness analysis, without fullyconsidering economic, environmental, and social factors in prioritizing actions. This study aims to apply an integrated multi-criteria decision-making approach using the Analytic Hierarchy Process and the Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution (AHP-TOPSIS) to assign weights and rank evaluation criteria, thereby supporting the se-lection of priority AQM strategies across the four key economic regions of Vietnam: the Northern Region, Central Region, Southern Region, and the Mekong Delta. AHP is used to determine the relative importance of the criteria, while TOPSIS is utilized to rank their priority levels. The findings indicate that the “public health impact” criterion holds the highest priority, followed by “emission and greenhouse gas reduction potential” and “investment cost.” In contrast, the criteria “clean energy market development” and “employment opportunities” are assigned the lowest weights. The priority levels of criteria vary among regions, reflecting regional socioeconomic c-haracteristics and financial capacities. This study provides a scientific foundation for effective policy decision-making in air pollution control across Vietnam’s key economic regions.
TTKHCNQG, CVv 359
Xem toàn văn